Chapter 7 | Jñāna Vijñāna Yog | Verse 04

भूमिरापोऽनलो वायु: खं मनो बुद्धिरेव च
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा 

bhūmir-āpo ’nalo vāyuḥ khaṁ mano buddhir eva cha
ahankāra itīyaṁ me bhinnā prakṛitir aṣhṭadhā

ભૂમિરાપોઽનલો વાયુઃ ખં મનો બુદ્ધિરેવ ચ
અહંકાર ઇતીયં મે ભિન્ના પ્રકૃતિરષ્ટધા

MEANING

Lord Krishna says:
“Earth, water, fire, air, ether (space), mind, intellect, and ego—these constitute My eightfold divided material nature.”

श्रीभगवान बोले:
“पृथ्वी, जल, अग्नि, वायु, आकाश, मन, बुद्धि और अहंकार—ये मेरी आठ प्रकार से विभाजित प्रकृति हैं।”

આ શ્લોકમાં શ્રીકૃષ્ણ પોતાની અપરા પ્રકૃતિ (ભૌતિક પ્રકૃતિ) વિશે કહે છે. પાંચ મહાભૂત (પૃથ્વી, જળ, અગ્નિ, વાયુ, આકાશ) અને ત્રણ આંતરિક તત્ત્વો (મન, બુદ્ધિ, અહંકાર) મળીને આઠ પ્રકારની પ્રકૃતિ બને છે. આ સમગ્ર ભૌતિક જગત અને શરીર આ પ્રકૃતિથી બનેલા છે